شیوه نگارش در روابط عمومی ( استاد سرکار خانم دکتر رئیسی )

علائم نگارشی عبارتند از : ، . : ! ؟ ‍{} ( ) "" -      

·         علامت تعجب ( ! )

الف) برای جمله های تعجبی یا منادا بکار می رود. مثال : خدایا ! شکرت

ب) همیشه بعد از شبه جمله هم علامت تعجب می آید. مثال : سلام ! ( یعنی سلام بر شما باد)

ج ) شبه جمله آن است که فعل ندارد ولی معنای یک جمله کامل را دارد.

·         علامت قلاب {}

در جاهای مختلفتی مورد استفاده است ، از جمله عبارتند از :

الف) بیشتر برای متن های نمایشی به کار می رود و به آنها میزانسن گویند. مثال : محمد : کجایی؟ { با عصبانیت }

ب) اگر در متنی علامت قلاب دیده شد نشان دهنده این است که آن قسمت از نوشته به طور کامل مشخص نبوده و متن درون قلاب نظر نویسنده است و شاید اشتباه نیز باشد.

·         علامت پرانتز یا کمانک ( )

برای توضیح بیشتر کلام به کار می رود. مثال : او با تعب ( رنج ) بسیار کار می کرد.

·         علامت گیومه ( " " )

الف) زمانی بکار می رود که نقل قول مستقیم می کنیم همانند علامت دو نقطه ( : ). مثال : پیامبر فرمود : اطلبو العلم بالصین

ب) گاهی در چاپ بجای استفاده از گیومه ، کلمه مورد نظر را به حروف تیره یا ایتالیک نوشته می شود و برای برجسته سازی کلمات بکار می رود.

·         نقطه ویرگول

برای جدا کردن جمله هایی که از نظر ساختمان و مفهوم به نظر می رسند ولی در یک عبارت طولانی با یکدیگر بستگی معنایی دارند.

·         علامت خط فاصله – ))

الف) برای جمله های معترضه بکار می رود.

جمله معترضه جمله ای است که بین خط فاصله قرار می گیرد و در صورت حذف شدن هم اتفاقی نمی افتد.

مثال : پدربزرگم - خدا بیامرز – می گفت : علم بهتر از ثروت است.

ب) گاهی مواقع علامت خط فاصله معنی ( تا ) هم می دهد. مثال : پذیرائی 8 – 6

ج) گاهی مواقع نیز خط فاصله به معنی ( به ) است. مثال : مسیر شیراز – سپیدان

د) گاهی نیز خط فاصله برای نوشتن ادامه متنی به کار میرود که در یک سطر نگنجیده است.

هـ ) برای جدانویسی حرفهای یک واژه به منظور تاکید مثال : حسین گفت : " به این می‌گویند دروغ ، د – ر – و غ "

·         علامت فلش یا پیکان 

برای ارجاع دادن بکار می رود. مثال علائم نگارشی علائمی هستند که باید موقع نشتن به آنها توجه کرد نمود رک : علائم نگارشی تألیف احمد گیلانی   رک : رجوع کنید به  نک : نگاه کنید به

·         نقطه ( . )

الف) در پایان جمله های مستقل خبری می آید.

مثال : فردوسی شاعر حماسه سرای ایران است.

ب) بعد از حرف یا حروفی که به صورت نشانه اختصاری به کار رفته باشد.

مثال: سال 1374 هـ . ش

·         ویرگول ( ، )

الف) بین اجزاء جمله مرکب می آید.

ب) بعد از منادا می آید. مثال : خدایا، به فریادم برس.

ج) بجای مکث کوتاه در جمله می‌آید. مثال : میتوان به مورد زیر اشاره کرد،

د) برای جدا کردن اجزاء نشانی به کار می رود. مثال : شیراز ، شهرک و الفجر ،

هـ ) برای جدا کردن رقمها در اعداد 4 رقمی به بالا به کار می رود. مثال : 342 ، 1

·         دو نقطه ( : )

الف) برای نقل قول به کار می رود. مثال : پیامبر فرمود :

ب) قبل از برشمردن اجزاء تشکیل دهنده یک مجموعه به کار می رود. مثال : کتابهای ابو علی سینا عبارتند از : شفاء ، قانون

ج) بعد از کلماتی که میخواهیم آنها را معنا کنیم. مثال : کمان شیطان : رنگین کمان

 

·         علامت سه نقطه ( ... )

الف) برای نشان دادن جمله ها و کلمه های ادامه دار. مثال : گزارش انواع مختلفی دارد : خبری ، ورزشی و ...

ب) برای نشان دادن سخن ناتمام ، بریده بریده ، یا لکنت زبان. مثال : شما ... شما ... زبانم لال ...

ج) برای نشان دادن کشش در گفتار. مثال : آها ... ی حسین کجایی ؟

·         علامت ممیز ( / )

الف) برای جدا کردن روز ، ماه و سال در نوشتن تاریخ بکار می رود. مثال 12/02/92

ب) به معنی ( یا ) بکار برده می شود. مثال : خانم / آقای

·         علامت ستاره ( * )

برای توضیح یک کلمه در پاورقی بکار می رود.

اگر توضیح دیگری اضافه شود معمولا دو ستاره می گذارند ، اما بیشتر آن را بهتر است با عدد نشان دهیم.

 درست بنویسیم

1-      از بکار بردن کلمات زائد و بی نقش که به آن حشو می گویند پرهیز کنیم.

حشو : تکرار یک کلمه است. مثال : شب لیلة القدر اشتباه است و باید بگوئیم شب قدر

2-      از جمله های مبهم استفاده نکنیم. ( به آنها کژتابی می گویند. )

کژتابی : کلماتی هستند که بکار برده می شوند و دو معنی می دهد و مشخص نیست منظور گوینده کدام یک از این معناها است.

مثال : ما چهار خواهر و برادر هستیم.  ( اینجا مشخص نیست منظور چند خواهر و چند برادر است.)

      3-      از کاربرد تعابیر نامناسب پرهیز کنیم. مثال : خیابانها از کثیفی رنج می برند.

4-      تکیه کلامهای گفتاری نباید در نوشته راه یابد. مثال : به قول معروف ، او دانش آموز زرنگی است.

5-      استفاده از ( تا ) و ( الی ) با هم نادرست است. مثال : او از صبح تا الی شب مطالعه می کند.

6-      استفاده از ( را ) بعد از فعل اشتباه است و همیشه می بایست به عنوان علامت مفعولی ، و جهت زیباتر شدن جمله بعد از مفعول آورده شود. مثال : من غذا را خوردم.

7-      کلمه های عربی که بر وزن افعل هستند ، در فارسی معنی صفت تفضیلی و عالی می دهند. این کلمه ها را نباید با " تر " یا " ترین " بکار برد. مثال : او اعلم تر است.

8-      ساختن قید در زبان فارسی با علامت تنوین عربی نادرست است. مثال : ناچاراً – به ناچار

 نامه نگاری

نامه ها دو گونه هستند :

1-      نامه خصوصی یا دوستانه

2-      نامه رسمی یا اداری

نامه های رسمی یا اداری

نامه های رسمی یا اداری ممکن است از طرف یک شخص به یک سازمان ، ارگان ، نهاد دولتی ، شریک ، اداره ، بانک و ... باشد.

به منظور تقاضای شغل ، انتقال ، دریافت وام ، شکایت ، انعقاد قرارداد و غیره نوشته شود.

در نگارش نامه های رسمی به چند نکته باید توجه کنیم.

1-      بر روی کاغذ سفید A4 نوشته شود.

2-      تاریخ در سمت چپ و بالای صفحه ذکر شود.

3-      از کلمات احترام آمیز استفاده کنیم.

4-      عنوان نامه دقیق ، مشخص و با رعایت کلمه احترام آمیز ذکر شود.

5-      عنوان نامه می تواند با ذکر سمت گیرنده باشد.

6-      گاهی نامه بدون خطاب نام و مقام گیرنده است. مثال : اداره کل صنایع و معادن استان فارس

7-      گاهی نامه با ذکر سمت گیرنده و نام او با هم ذکر می شود.

8-      نامه اداری باید خلاصه ، صریح و مستند نوشته شود.

9-      پیوست های نامه را در اصل نامه ذکر کنیم.

10-  چنانچه نامه را شخصاً به اداره ای تحویل می دهیم از دبیرخانه شماره ثبت نامه را به عنوان رسید بگیریم.

11-  نامه های اداری نباید آمرانه و همراه با تهدید باشد و از تملق و چاپلوسی نیز پرهیز کنیم.

ویژگیهای یک نامه رسمی :

1-      مفید و مختصر

2-      رک و صریح باشد و در عین حال محترمانه باشد

3-      بدون تملق و چاپلوسی باشد

4-      به دور از لحن تحکم آمیز و آمرانه باشد

5-      پرهیز از کلمات عامیانه

6-      دارابودن تاریخ و ترجیحا شماره نامه

7-      دارابودن نشانی ( اسم و فامیل – امضاء – تلفن منزل و محل کار)

 عناوین جهت نگارش نامه :

1-      جهت ادارات کل استفاده از عنوان مدیر کل

2-      جهت ادارات استفاده از عنوان مدیر محترم

3-      جهت شرکتها استفاده از عنوان مدیر عامل محترم

4-      جهت سازمانها استفاده از عنوان رئیس محترم

5-      جهت موسسات استفاده از عنوان مدیر مسئول محترم

جهت نوشتن نامه به اشخاصی که در رده پائینتر و یا هم ردیف با خودمان باشد، می نویسیم ( به اطلاع می رساند ) و برای اشخاصی که در رده های بالاتر از خودمان باشد، می نویسیم ( به استحضار می رساند )

برای شروع نامه در سطر بعد از عنوان گیرنده نامه، عبارت " با سلام و احترام " را کمی داخل‌تر ، نسبت به عنوان گیرنده نامه می نویسیم و در سطر بعد باز هم کمی متمایلتر به سمت داخل شروع به نگارش نامه می کنیم.

 جهت اعلام درخواست در نامه :

1-      جهت رده بالاتر از عبارت ( مستدعی است )

2-      جهت هم رتبه با خودمان از عبارت ( خواهشمند است )

3-      جهت رتبه پائینتر از عبارت ( لطفا ) استفاده می کنیم.

در آخر نامه برای توضیح دادن بیشتر از عناوینی مثل " گفتنی است " ، " شایان توجه است " استفاده می کنیم و عناوین ( لازم به ذکر است )، ( لذا ) اشتباه است.

 

نمونه سوالات درس خبرنویسی ( استاد رستگاری )

جهت دانلود نمونه سوالات درس خبرنویسی استاد رستگاری به لینک زیر مراجعه فرمائید.

با تشکر از سرکار خانم بهتاج که این مطالب را به بهترین شکل جمع آوری نموده اند.


http://www.upitus.net/klz9261srxuf

ویراستاری و صفحه آرائی- جلسه ششم استاد رسول اف

نشانه (sign) در مطبوعات

نشانه ها یا آرم یا sign را از نظر بصری به دو گروه نشانه های تصویری و نشانه های نوشتاری تقسیم می کنند. نشانه های تصویری معمولا خلاصه شده تصویر انسان ، حیوان یا اشیاء است. اما د نشانه های نوشتاری فقط از نوشته و حروف برای طراحی استفاده می شود و به دو گروه تقسیم می گردد :

الف) نشانه هایی که با حروف اول نام موضوع یا موسسه طراحی شده است که به آنها مونوگرام می گویند.

ب) نشانه هایی که طراحی نام کامل موضوع است و لوگوتایپ نامیده می شود.

گاهی هم در مواقعی که نام موضوع یا موسسه طولانی مطرح است ، حروف اول کلماتی که عنوان را ساخته اند بدنبال یکدیگر می آورند، مثال : هما ( هواپیمای ملی ایران)

ویژگیهای بصری نشانه :

1-     روحیه بصری و حال و هوای کلی نشانه باید با موضوع آن تناسب داشته باشد. برای مثال نشانه یک مجتمع صنایع سنگین باید عظمت و صلابت و استواری چنین صنایعی را تداعی کند و نشانه موسسه تولید لوازم آرایشی باید ظرافت و زیبایی در خور موضوع را القاء نماید.

2-     اجزای تشکیل دهنده طرح باید وحدت و یکپارچگی و هماهنگی داشته باشد و تا حد امکان باید از تنوع عناصر تشکیل دهنده نشانه پرهیز کرد و در حدی که به ایده کلی صدمه نزند از عناصر کمتری استفاده شود.

3-     وجود خلاقیت و ابداع در طرح ضروری است و این خلاقیت هم مالکیت طراح بر طرح را محرز می سازد و طراح می تواند بگوید که نشانه را خلق کرده و هر موسسه ای که نشانه را سفارش داده است به نشانه ای دست یافته است که منحصر به فرد است و موسسه دیگری آن را ندارد.

4-     در طراحی نشانه به عواملی ناپایدار و گذرا نباید تکیه کرد. برای مثال در طراحی ، برای نشانه یک دانشگاه به نمادهای تصویری رشته ها نباید تکیه کرد. مثلا نماد مهندسی پرگار و نماد کشاورزی گندم است

این زبان بصری هم ضعیف و هم پیش پا افتاده و هم غیر ابتکاری است و هم تعداد رشته های آن دانشگاه به طور منطقی ثابت نیست و در حال تغییر است.

5-     جنبه های فرهنگی حاکم بر جامعه مخاطب باید رعایت شود.

وقتی یک نشانه فرهنگی را در ایران طراحی می کنیم و موضوع آن مثلا موسسه انتشاراتی و یا جشنواره فیلم است باید این نشانه بگونه ای باشد که آن موسسه یا جشنواره را تداعی کند و نه هر موسسه انتشاراتی یا هر جشنواره فیلم را به طور اعم.

به هر حال در مواردی که میسر است بویژه در طراحی نشانه های فرهنگی باید بر هویت فرهنگی تاکید داشت و این مهم را رعایت کرد که گرافیک هرچند زبان جهانی است ولی یکی از مناسبترین عوامل برای جهت گیری صحیح هویت فرهنگی و طرح و بیان آن است.

مراحل قبل از صفحه آرائی مجلات

متداول است که مجلات ، صفحاتی را به قطع و اندازه رحلی یعنی حدود قطع کاغذ A4 بر روی کاغذ کاهی و یا کاغذی ارزان چاپ می کنند که سر لوحه مجله با عنوان نشانه یا آرم ، شماره یا تاریخ و گاهی محل درج نام مترجم یا نویسنده در قسمت بالای آن آورده می شود. این صفحات به تعدادی خط افقی که استاندارد آن 13 سطر است تقسیم می شود و روی این خطوط افقی به صورت دست نویس یا تیپ شده مقالات یا مطالب مجله اعم از ترجمه و تالیف نوشته می شود.

پشت این صفحات باید سفید بماند، در این صورت از اشتباهات احتمالی هنگام حروفچینی پیشگیری می شود.سپس طراح یا مسئول تولید مجله مطالب را تعیین حروف می کند ، به این کار مارک آپ (Mark Up) می گویند.

تعیین حروف مطالب باید با پرهیز از پرگوئی و استفاده از علائم اختصاری باشد. جدول زیر تعدادی از این علائم را که بیشتر به کار می روند ، معرفی می کنند. به غیر از این موارد هرگاه دور کلمه خط کشیده شود به معنای حذف آن کلمه است و اگر زیر کلمه ای خط ممتد رسم شود به این معنا است که آن کلمه باید با حروف سیاه چیده شود. اگر زیر کلمه خط مواج رسم شود یعنی آن کلمه باید مورب ، ایتالیک یا ایرانیک چیده شود و خط ممتد همراه با خط مواج به معنای حروف سیاه و ایرانیک است، یعنی کلماتی که هم مورب و هم سیاه باشد.

ویراستاری و صفحه آرائی- جلسه پنجم استاد رسول اف

همزمان با ورود عکس به صفحات روزنامه ها تیترگذاری برای هر خبر و مطلب مستقل از اواخر قرن نوزدهم رواج پیدا کرد. از این دوره به بعد بالای صفحات روزنامه ها که قبلا مثل صفحات کتاب بدون تیتر چاپ می شدند تیترهای سراسری گذاشته شد.

پس از جنگ جهانی اول ابتکارات جدید در انتخاب اخبار و توجه به ماکت سازی ، صفحه بندی سبب شد که بعضی از روزنامه ها تیتراژ خود را تا 2 میلیون نسخه بالا ببرند. از این پس شکل روزنامه ها به کلی دگرگون شد و روزنامه ها که قبلا با ستون عمودی و تیترهای کوتاه چاپ می شدند با رونق عکاسی ستون های افقی و تیترهای بلند را برمی گزیدند.

بدین ترتیب اهمیت روز افزون ارائه اخبار در همه کشورهای جهان سبب شد که شکل قدیمی صفحه بندی روزنامه ها عوض شود و ظاهر یکنواخت صفحات روزنامه ها با طراحی و ماکت سازی و صفحه آرائی دگرگون شود.

بعد از جنگ جهانی دوم مصرف گرایی ، شعار روز تجارت شد و در نتیجه تحقق این هدف ، شرکتهای بزرگ تبلیغاتی بوجود آمدند و همزمان نشریات با آگاهی های تبلیغاتی به زودی برنامه قبلی خود را مورد تجدید نظر قرار داده و گرایش شدیدی نسبت به همکاری با آژانس های تبلیغاتی پیدا کردند. بدین ترتیب صفحه آرائی قدیمی نشریات از اهمیت روز افزون برخوردار گردید.

در اواخر دهه 1970 با روی کار آمدن کامپیوتر عملکرد سریع آن، تنوع د صفحه آرایی و دیگر گرایش های طراحی و گرافیک چشم گیر میشود و طراحان خیلی سریع خود را با این پدیده نوین تکنولوژی منطبق می کنند.

تاریخچه صفحه آرائی در ایران

از شروع صنعت چاپ در ایران تا انقلاب مشروطیت علاوه بر کتاب ، چند روزنامه نیز چاپ می شد. از جمله روزنامه ها ، روزنامه  دولت علّیه ایران و حکیم الممالک ایران و بعد از مدتی روزنامه های شرف و شرافت که با تکنیک چاپ سنگی و مصور منتشر می شود.

تصاویر این روزنامه ها بیشتر شاهان یا اشراف دربار و یا شرح احوال آنها بود. صفحه آرایی نخستین روزنامه های قاجار همان ویژگیهای بصری صفحه آرائی کتابی حفلی ابتدای دوره قاجار را دارد و در آنها کادر و کتیبه فراوان دیده می شود و در تصمیم گیری در مورد محل قرارگیری عناصر بصری تقارن مهم ترین اصل بوده است. علاوه بر آن صفحه آرایی غالباً در دو یا 3 ستون انجام می شد و از قلم های خط نستعلیق و نسخ جهت نگارش متن استفاده می گشت.

سرلوحه نخستین روزنامه های ایران با خط نستعلیق، خط رایج آن روزگار بوده است. محل قرارگیری این سرلوحه در قسمتفوقانی قسمت اول در وسط و متقارن نسبت به سایر عناصر بصری صفحه بوده است. در سرلوحه نخستین نشری های ایران علاوه بر نقش شیر و خورشید، تاریخ و محل نشر هم دیده می شود. از دوره ناصرالدین شاه قاجار به بعد اطلاعات بیشتری در سرلوحه نشریات درج گردید، مانند شماره نشریه ، قیمت نشریه و محل نشر و بعدها به این اطلاعات نام صاحب امتیاز ، مدیر مسئول و زمینه های موضوعی نشریه نیز افزوده شد.

بعد از انقلاب مشروطیت بر تعداد نشریات افزوده شد و روزنامه هایی نظیر نوبهار ، رعد ، عصر جدید ، تجدد و کاوه منتشر گردید. این نشریات عمدتاّ در 3 الی 5 ستون و بدون استفاده از عکس طراحی می شدند و غالباّ در یک ورق پشت و رو چاپ می گردید. سر لوحه این روزنامه ها عمدتاّ با خط نستعلیق و در قسمت بالا و یا سمت راست صفحه قرار داشت.

عواملی مانند ابداع و خلاقیت و ابتکار و پویایی که امروزه شرط لازم برای طراحی سر لوحه هر نشریه است در سر لوحه قالب نشریات دوره قاجار دیده نمی شود و حتی به تعدادی از آنها توجه لازم به خوشنویسی سر لوحه شده است.

از دیگر عوامل می توان به اندازه حروف درشت و فاصله نسبتاّ زیاد بین سطرها، جدا شدن ستون‌ها از یکدیگر به وسیله خط عمودی از ابتدا تا انتها و بالاخره عدم تنوع در صفحه آرائی اشاره کرد. با ورود آگهی های تجاری در نشریات به تدریج در روزنامه ها توجه بیشتری به شکل ظاهری سر لوحه می شد و گاهی با نقش های گیاهی آن را تزئین می کردند و یا از ابتکارهای بصری مانند تکرار متقارن، سرلوحه یا نوشتن آن با نسخ و ثلث به جای نستعلیق استفاده می گردد. نقوش گیاهی سر لوحه یا نقوش تزئینی گیاهی به کار رفته در گوشه صفحات متاثر از نقوش گیاهی اروپایی است.

انواع تصاویر فرشتگان و علائم تزئینی چاپی نیز در روزنامه های دوره قاجار مشاهده می شود که همگی از فرنگ وارد شده است.

سر لوحه نخستین مجله های ایران از نظر ویژگیهای بصری تفاوتی با سر لوحه روزنامه های آن دوره ندارد و تصویر شیر و ورشید فقط هراه با سرلوحه مجله های دولتی دیده می شد. ویژگیهای بصری روی جلد این مجله ها که سر لوحه یک سوم قسمت فوقانی آن را می پوشاند متقارن بوده است. به تدریج شکل روی جلد و داخل مجله ها از شکل کتاب های خطی متمایز گشت و از خطوط و تزئینات سربی که در ایران رایج شده بود در روی جلد و اطراف سر لوحه ها استفاده شد. در بسیاری از جلد مجله ها از کادر استفاده می شد که با خطوطی با ضخامت های مختلف سربی بود و با علائم تزئینی سربی کنار هم چیده شده بود.

ویراستاری و صفحه آرائی- جلسه چهارم استاد رسول اف

صفحه آرائی

مقدمه

در تهیه یک روزنامه یا هر نشریه دیگر دو نکته مهم است :

اول آنکه روزنامه بهترین اخبار و مهم‌ترین رویدادها را تهیه می‌کند و پیش از دیگران به دست می آورد.

دوم اینکه این اخبار و مطالب تازه و نو را به شکل متناسب و زیبایی در صفحات نشریات جلوه‌گر می سازد.

نشریات فراوانی وجود دارند که عموما به عنوان ورقهای کسالت‌آور توصیف می‌شوند و واقعا هم پر از خبرهای نو و خواندنی هستند ولی خواننده صفحات آن را با خستگی و سردرگمی ورق می‌زند و آن خبرهای خوب را هم نمی‌بیند. راز موفقیت روزنامه‌نگار زیبا و مناسب جلوه گر ساختن روزنامه است. این امر را در حرفه روزنامه نگاری نباید دست کم گرفت، زیرا روزنامه باید موفقیت پیدا کند، یعنی باید تیراژ رضایت بخشی به دست آورد، مردم آن را بخرند تا اینکه برای خواننده یا برای صاحب آن مفید واقع شود، خواه انتشار دهنده اخبار یا تصاویر باشند، خواه تجاری و تبلیغاتی و خواه ارگان ، حزب یا یک انجمن.

هدف از صفحه آرائی

امروز هدف از صفحه آرائی با آنچه در گذشته دور و در اسناد و کتب دستی انجام می گرفت تفاوت اساسی دارد. در گذشته این عمل عمدتا در جهت زیبایی صفحات انجام می شده ولی امروزه طراح گرافیک به قصد برقراری ارتباط عناصر صفحه را با هم ترکیب می کند. اولین قصد او موفقیت در برقراری این ارتباط است که در برقراری آن از عناصر زیبایی بهره می برند. بدین ترتیب قصد طراح چیزی بیشتر از آراستن صفحه است.

تعریف صفحه آرائی

صفحه آرائی شاخه ای از ارتباطات تصویری است که موضوع آن ایجاد روابط مناسب و زیبا شناسانه در صفحه بین عناصر نوشتاری و تصویری و فضاهای خالی است.

واژه فرانسوی Misen page و واژه انگلیسی Layout نیز در ایران به همین معنی استفاده می شود.

سیر تحول در شکل ظاهری مطبوعات و تاریخ صفحه آرائی در جهان

اگر بخواهیم بررسی دقیقی در شکل ظاهری مطبوعات داشته باشیم، می‌بینیم که در طی هفت دوره مشکل ظاهری مطبوعات دست خوش تغییر و تحولاتی شده است. در کشورهای اروپایی نخستین بار در سال 1377 میلادی که اولین روزنامه فرانسه به نام پاریس منتشر شد، احتیاجات و ذوق و علاقه خوانندگان در انتخاب و ارائه اخبار مورد توجه قرار گرفت و صفحات روزنامه به چندین بخش سیاسی – ادبی – هنری و غیره تقسیم شدند.

در اواخر قرن هجدهم پس از انقلاب کبیر فرانسه روزنامه لومونیتور در وضع ظاهری مطبوعات تحول بزرگی ایجاد کرد و در صفحات سه ستونی این روزنامه اخبار سیاست خارجی و داخلی ، مسایل اداری و مملکتی و علم و هنر از یکدیگر متمایز گردید.

این روزنامه نخستین روزنامه ای بود که صفحات طبقه بندی شده ، ولی ثابت را معمول کرد.

در ستونهای این روزنامه جای مطالب به ترتیبی که گفته شد مشخص شده است، ولی هیچ کوششی درباره نگارش تیترهای اختصاصی برای اخبار و مطالب مختلف به کار نمی رفت تا حدی که این روزنامه خبر اعدام لویی شانزدهم را در ستون اخبار سیاسی ، بدون تیتر و به شکل خبر خلاصه امروزی چاپ کرد.

از اواسط قرن نوزدهم که آگهی های تجاری وارد صفحات روزنامه ها شدند، با کاهش بهای روزنامه ها و افزایش تعداد خوانندگان انقلاب بزرگی در مطبوعات پدید آمد و صفحه بندی با شکل ثابت کنار گذاشته شد. زیرا هزاران خواننده جدیدی که به علت از میان رفتن بی سوادی و تقلیل بهای مطبوعات مشتری جدید روزنامه ها شده بودند دارای ذوق ها و سلیقه های مختلف بودند و روزنامه ها دیگر نمی توانستند تنها به خبر دادن اکتفا کنند، بلکه برای ارائه نمایش اخبار با توجه به ذوق و علاقه و کنجکاوی خوانندگان ناچار بودند شکل صفحه بندی را نیز تغییر بدهند.

در اواخر قرن نوزدهم با رونق عکاسی ، روزنامه ها برای جلب خوانندگان مجبور شدند صفحات خود را مصو کنند و در همین زمان روزنامه های فرانسوی و انگلیسی به چاپ عکس در صفحات خود نیز دست زدند و فتوگرافی را به عنوان یک وسیله مهم خبری ، عامل اصلی جلب مشتری قرار دادند.

اهمیت روز افزون اخبار جاری روز ، همزمان با ورود اتومبیل به زندگی عمومی و پیشرفت وسایل حمل و نقل ارتباطی و توسعه مسابقات ورزشی برای روزنامه ها فرصتهای مناسبی فراهم کرد تا با چاپ عکسهای خبری ، خوانندگان جدیدی پیدا کنند و در روزنامه ها مشاهدات مستقیم وقایع را نیز امکان پذیر سازند.

بدین طریق ضمن آسانی، خوانندگان روزنامه نیز به عامل صحت اخبار بیشتر توجه نمایند.

بدین ترتیب از این دوره به بعد با وارد شدن عکس به صفحات روزنامه ها بزرگترین تحول در کار صفحه آرائی شروع گردید.

مجلات Harper Bazar , The yello book را به عنوان نمونه از مجلاتی می توان ذکر کرد که در اوخر قرن نوزدهم در اروپا چاپ می‌شد.

در این مجلات از تصویرسازی استفاده می شده است و توجه به حروف درشت برای تیترهای مختلف و انتخاب قلم های مختلف حروف برای متن و صفحه آرائی دو ستونی از ویژگیهای مجلات این دوره می باشد.

روزنامه های Daily mirror , Times نیز نمونه ای از نشریات همین دوران هستند که با صفحه آرائی های مناسب و بیشتر هشت ستونی آرایش شده اند.

ویراستاری و صفحه آرائی ( جلسه سوم - استاد رسول اف )

در برخی جراید قانون کلی این است که باید تاثیر و نتیجه اختصار و خلاصه نویسی را همیشه مورد نظر قرار داد، اما این امر به معنی آن نیست که مطالب را طوری کوتاه کنیم که نارسا و ناقص شود. روش خلاصه نویسی مثلا در مورد سخنرانی این است که مهمترین و بارزترین قسمت هر سخنرانی را از آن استخراج کنیم و به صورت گفتاری با ضمیر اوب شخص در آوریم.

در کار اختصار فقط به نکات اساسی سخنرانی نیاز است. در مورد برخی اخبار و بولتن ها و خبرهایی که چاپ آن به شرط اختصار ضروری است مهارت بیشتری در ایجاز آن باید بکار گرفته شود ، به نحوی که اطلاعات اساسی خبر حذف نشود.

با وجود این همیشه این نکته را باید در نظر داشت که در مورد اخبار کاملا حیاتی و مهم برای اختصار، حد و مرزی وجود دارد و آن را نباید بیش از حد کوتاه کرد.

وظیفه گزینش‌گری ویراستار علاوه بر انتخاب سبک تنظیم خبر، انتخاب تیترهای اصلی، زیر تیتر، روتیتر و گزینش خبرهای ضروری از میان صدها خبر، تشکیل می گردد.

ویرایش محتوا

ویرایش محتوا به معنی اطمینان از صحت و سقم اطلاعات ارائه شده در اخبار و مطالب مورد ویرایش است.

سردبیری به معنی تشخیص این مهم دست می‌یابد که اطلاعات گسترده‌تری داشته باشد. در برخی اخبار ممکن است چاپ گفته ای که به طرز ناصحیح به قول یک مقام مسئول بیان شده است به عواقب وخیمی بیانجامد. تسلط بر رویدادها و احاطه بر گردش کار به ویراستار قدرت تشخیص می دهد، تا بتواند واقعی را از غیرواقعی و صحیح را از ناصحیح تمیز دهد.

برای ویرایش خبر باید به بازخوانی خبر پرداخت ، بی آنکه نسبت به آن پیش داوری کرد. در عین حال این دقت نباید به سرعت کار لطمه بزند.

ویراستار با بازخوانی خبر به سبک خبر و نحوه نگارش آن پی می برد و چنانچه سبک مورد نظر رعایت نشده باشد و نتوان با اطلاعات جزیی، خبر را به سبک مورد لزوم تغییر داد به تهیه کننده خبر باز می گرداند.

بازآفرینی و تکمیل خبر

روزنامه نگاری پیشرفته در مرز روزنامه نگاری عینی و روزنامه نگاری تشریحی جایگاه تازه ای می یابد و دیگر پاسخ به عناصر خبر تکافوی نیاز خبری خوانندگان را نمی کند و پرسشهای دیگر را نیز باید پاسخ مناسب و در خور خوانندگان داشته باشد.

برخی از اخبار علاوه بر اینکه به عناصر خبر پاسخ می گویند ، اما در عرف روزنامه نگاری پیشرفته به اخبار خنثی معروف هستند. پرداخت اطلاعات درست در اینگونه اخبار نه تنها به نیاز خبری مخاطبان پاسخ می گوید بلکه تصوری تازه از اطلاعات آرشیوی و محفوظات خبری که در اثر استمرار کار روزنامه نگاری در ذهن خبرنگار جمع شده و سایر منابع برای تکمیل خبر سود جست و با استفاده از این اطلاعات به بازآفرینی خبر پرداخت و خبری با توجه به خط مشی روزنامه به خوانندگان ارائه می نماید.

مطالب جلسه پنجم درس خبر نویسی - استاد رستگاری

لید : جملات اول هر خبر ( البته به استثناء جمله اول در سبک تاریخی ) لید گویند.

لید مهمترین بخش خبر است و در ابتدای خبر قرار می گیرد. ( به استثناء سبک تاریخی )

سبک تاریخی به جای لید دارای مقدمه است.

انواع تقسیم بندی لید :

1-     لیدهایی که به عناصر خبر پاسخ می دهند.

2-     لیدهای تک موضوعی

3-     لیدهای چند موضوعی

 

لیدهایی که به عناصر خبر پاسخ می دهند

الف) چه کسی : با شخص شروع می شود

ب) چه چیزی : یارانه ها امشب به حساب سرپرستان واریز خواهد شد.

ج) کجا : شیراز میزبان همایش فرهنگی شد

د) کی ( چه وقت ) 

هـ) چرا : به منظور بررسی مصوبات قبلی رئیس جمهور وارد شیراز شد.

ی) چگونه ( چطور ) : با سخنرانی رئیس جمهور همایش فرهنگی شروع بکار کرد.

معمولا زمان را ابتدای خبر نمی آوریم ، مگر اینکه زمان دارای اهمیت زیادی باشد.

مثال: فردا نتایج آزمون سراسری اعلام خواهد شد.

 

لید تک موضوعی

الف) نقل قول : شهردار شیراز گفت : ...

ب) تاریخی : به سابقه خبر اشاره می شود. مثال : مردی که 25 سال پیش زن خود را کشت و فرار کرد ، دیروز دستگیر شد.

ج) تشریحی : در لید مقداری از واقعه ، تشریح می شود. مثال : کودک 7 ساله ای که هفته گذشته در جنگلهای شمال کشور گم شده بود، در حالیکه از گرسنگی و ترس می لرزید و دچار لکنت زبان شده بود در منطقه علی آباد پیدا و تحویل خانواده اش شد.

د) غیر متعارف : تیم فوتبال ایران ستاره نشد، زیرا تمام بازیکنان مثل خورشید درخشیدند و توانستند تیم حریف را شکست بدهند.

 

لید چند موضوعی

متراکم : چند موضوع با اهمیت تقرایبا مساوی.

مثال : در حادثه زلزله دشتی 30 نفر کشته 500 نفر زخمی و 100 خانه ویران شد.

 

فهرستی : چند موضوع در ارتباط با هم

مثال : امروز شورای شهر شیراز 5 مصوبه به شرح زیر داشت. 1) * 2)* و ...

 

مقایسه ای : دو موضوع در ارتباط با هم را مقایسه می کند

مثال : در حالیکه سپیدان فارس از برف سفیدپوش شده است ، گرمای هوا در لارستان فارس به 45 درجه رسیده است.

 

شرایط یک لید خوب و مناسب :

1-     لید از 20 تا 30 کلمه و یا حداکثر از 5/1 سطر تشکیل شده باشد.

2-     اسم و سمت شخص با هم نمی‌آوریم و آن یکی را می آوریم که دارای شهرت بیشتری است که معمولا سمت افراد آشناتر می باشد.

3-     لید مبهم نباشد

4-     در لید استفاده از نقل قول خوب است

5-     دو نوع لید را بکار نبرید:     الف) لید پرمحتوا             ب) لید بی محتوا

داستان مردی که تا دیر وقت کار میکرد

مردی دیروقت، خسته و عصبانی از سر كار به خانه بازگشت. دم در، پسر پنج ساله اش را دید كه در انتظار او بود.
- بابا! یك سوال از شما بپرسم؟
- بله حتماً. چه سوال؟
- بابا شما برای هر ساعت كار چقدر پول می‌گیرید؟
مرد با عصبانیت پاسخ داد : این به تو ربطی نداره. چرا چنین سوالی می‌پرسی؟
- فقط می خواهم بدانم. بگویید برای هر ساعت كار چقدر پول می‌گیرید؟
- اگر باید بدانی می گویم. 20 دلار.
- پسر كوچك در حالی كه سرش پایین بود، آه كشید. بعد به مرد نگاه كرد و گفت: می‌شود لطفا 10 دلار به من قرض بدهید؟
مرد بیشتر عصبانی شد و گفت :‌ اگر دلیلت برای پرسیدن این سوال فقط این بود كه پولی برای خرید اسباب بازی از من بگیری، سریع به اتاقت برو و فكر كن كه چرا اینقدر خودخواه هستی. من هر روز كار می كنم و برای چنین رفتارهای كودكانه ای وقت ندارم.
پسر كوچك آرام به اتاقش رفت و در را بست.
مرد نشست و باز هم عصبانی تر شد. بعد از حدود یك ساعت مرد آرامتر شد و فكر كرد كه شاید با پسر كوچكش خیلی خشن رفتار كرده است. شاید واقعا او به 10 دلار برای خرید چیزی نیاز داشته است. بخصوص اینكه خیلی كم پیش می آمد پسرك از پدرش پول درخواست كند.
مرد به سمت اتاق پسر رفت و در را باز كرد.
- خواب هستی پسرم؟
- نه پدر بیدارم.
- من فكر كردم و فهمیدم با تو خشن رفتار كرده ام. امروز كارم سخت و طولانی بود و ناراحتی هایم را سر تو خالی كردم. بیا این هم 10 دلاری كه خواسته بودی.
پسر كوچولو نشست خندید و فریاد زد : متشكرم بابا
بعد دستش را زیر بالشش برد و از آن زیر چند اسكناس مچاله بیرون آورد.
مرد وقتی دید پسر كوچولو خودش هم پول داشته دوباره عصبانی شد و گفت :‌ با اینكه خودت پول داشتی چرا دوباره تقاضای پول كردی ؟
بعد به پدرش گفت : برای اینكه پولم كافی نبود، ولی الان هست. حالا من 20 دلار دارم. آیا می‌توانم یك ساعت از كار شما را بخرم تا فردا زودتر به خانه بیایید؟ چون دوست دارم با شما شام بخورم

مطالب جلسه چهارم درس خبر نویسی - استاد رستگاری

لید چیست ؟

لید به معنای هدایت و راهنمایی است و از کلمه لیدر به معنی هدایت کننده و رهبر می آید.

لید اولین جمله اکثر خبرها است که بعد از تیتر می آید.

اگر لید به خوبی انتخاب نشود، امکان دارد که مخاطب از پیگیری ادامه مطلب منصرف شود و به همین خاطر لید جزء جذابترین بخشهای یک خبر محسوب می شود.

تفاوت های لید با تیتر

1-     تیتر با فونت درشت نوشته می شود ولی لید با همان فونت خبر نوشته می شود.

2-     تیتر جزء خبر نیست و فقط مشخصه ای از خبر است و با حذف آن لطمه ای به خبر وارد نمی آید. ولی خبر بدون لید ناقص است. ( البته اهمیت تیتر بیشتر است.)

 

انواع سبک های خبرنویسی

1-     تاریخی : در این سبک نویسنده خبر را عینا تنظیم می کند و هیچگونه دخل و تصرفی در آن ندارد و مانور خبرنگار کم می باشد. این سبک شبیه هرم ( مثلث می باشد)

2-     هرم وارونه : این سبک شبیه یک هرم وارونه است که بدون در نظر گرفتن ترتیب اتفاقات از مهم ترین بخش به سوی کم اهمیت‌ترین بخش می نویسیم.

دلیل استقبال از سبک هرم وارونه :

الف) نقل طبیعی وقایع

ب) مشخص شدن تکلیف خواننده از همان ابتدای مطلب

ج) خسته نشدن خواننده

در سبک هرم وارونه ، برای کوتاه کردن خبر، قسمت انتهایی خبر که کم اهمیت ترین بخش است را حذف می کنیم.

3-     تاریخی همراه با لید : در این نوع سبک خبرنویسی، ابتدا یک لید می آوریم و پس از آن به صورت تاریخی ادامه می یابد.

این سبک بیشتر در مورد اخبار حوادث بکار می رود.

4-     بازگشت به عقب : نقطه مقابل سبک تاریخی می باشد که خبر را از انتها به ابتدا بیان می کنیم.

5-     پایان شگفت انگیز : خبر معماگونه شروع می شود و قفل این معما در پایان خبر گشوده می شود.

این سبک دارای 2 شرط است :

الف) جذابیت داشته باشد. ( شگفت انگیز) باشد

ب) کوتاه باشد

6-     سبک تشریحی : در این سبک همانطور که خبر جزء به جزء بیان می کنیم و به تشریح جزئیات آن می پردازیم و معمولا در گزارش نویسی از این سبک استفاده می کنیم.

این سبک برای خبرهایی که دارای ماهیت اختلافی است بکار می رود.

به عنوان مثال : دیدگاه متفاوت بین خبرگزاریهای خارجی با خبرگزاریهای داخلی در مورد نوسانات قیمت ارز در ایران.

برای تنظیم یک خبر بهتر است اصول زیر رعایت شود :

الف) تیتر خبر 7 کلمه باشد.

ب) لید خبر 20 تا 30 کلمه باشد.

ج) متن خبر مختصر و مفید باشد.

در متن خبر فعل جمله را می بایست حداکثر در سطر دوم و یا سوم بیاوریم و بعد از آن مجدد جمله را از سطر بعد شروع کنیم.

دانلود کتاب خبرنویسی - دکتر یونس شکرخواه

http://www.upitus.net/bpqv0nd12kok


کتاب خبرنویسی، دکتر یونس شکرخواه را می توانید از طریق لینک فوق دانلود نمائید.